سطوح طیف اتیسم
آشنایی با سطوح اتیسم
اختلال طیف اتیسم (Autism Spectrum Disorder یا ASD) یک تفاوت عصبی-رشدی است که بر نحوه ارتباط اجتماعی، پردازش اطلاعات و تجربه دنیای اطراف تأثیر می‌گذارد. اتیسم یک بیماری نیست و درمان قطعی ندارد، بلکه شیوه‌ای متفاوت از رشد و عملکرد مغز است.
هیچ دو فرداتیستیک کاملاً شبیه هم نیستند؛ به همین دلیل از واژه «طیف» استفاده می‌شود. هر فرد ممکن است نقاط قوت، چالش‌ها و نیازهای حمایتی متفاوتی داشته باشد.
سطوح اتیسم (Levels of Autism)
در راهنمای تشخیصی DSM-5، اتیسم بر اساس میزان حمایت موردنیاز در سه سطح توصیف می‌شود (نه بر اساس ارزش یا توانایی فرد):
سطح ۱؛ نیازمند مقداری حمایت (Level 1)
افراد در این سطح معمولاً:
در برقراری ارتباط اجتماعی تفاوت‌هایی دارند.
ممکن است در شروع یا ادامه گفتگو دچار مشکل شوند.
در محیط‌های شلوغ، پر سروصدا یا دارای محرک‌های زیاد احساس خستگی یا آشفتگی کنند.
به برنامه منظم و قابل پیش‌بینی علاقه دارند.
تغییرات ناگهانی برایشان دشوار است.
معمولاً قادر به صحبت کردن با جملات کامل هستند اما ممکن است در مهارت‌های اجتماعی مشکل داشته باشند.
این افراد معمولاً با آموزش، ساختار مناسب و حمایت محدود می‌توانند استقلال خوبی داشته باشند.
سطح ۲؛ نیازمند حمایت قابل توجه (Level 2)
در این سطح:
مشکلات ارتباطی و تعامل اجتماعی واضح‌تر است.
تغییر برنامه یا محیط اضطراب بیشتری ایجاد می‌کند.
رفتارهای تکراری بیشتر دیده می‌شود.
پاسخ‌های کلامی ممکن است کوتاه یا محدود باشند.
در فعالیت‌های روزمره به کمک بیشتری نیاز دارند.
معمولاً در خانه و مدرسه به حمایت مداوم احتیاج دارند.
برای یادگیری، ارتباط و مدیریت زندگی روزمره به حمایت منظم و برنامه‌ریزی‌شده نیاز دارند.
سطح ۳؛ نیازمند حمایت بسیار زیاد (Level 3)
ویژگی‌های رایج:
مشکلات شدید در ارتباط اجتماعی
ممکن است از کلمات بسیار محدود استفاده کنند یا اصلاً گفتار نداشته باشند.
حساسیت‌های حسی شدید
رفتارهای تکراری شدید
دشواری زیاد در پذیرش تغییر
وابستگی بیشتر در فعالیت‌های روزمره
این افراد معمولاً در بیشتر جنبه‌های زندگی به حمایت مستمر نیاز دارند.
نکته:
سطوح اتیسم ثابت نیستند.
ممکن است یک فرد در محیط خانه عملکرد بسیار خوبی داشته باشد اما در مدرسه یا مکان‌های شلوغ به حمایت بیشتری نیاز پیدا کند. همچنین نیازهای حمایتی با افزایش سن، آموزش و شرایط محیطی تغییر می‌کنند.
به همین دلیل امروزه متخصصان بیشتر درباره میزان حمایت موردنیاز صحبت می‌کنند و از اصطلاحاتی مانند «اتیسم خفیف» یا «شدید» استفاده نمی کنند.
کیمیا طاهری - کارشناس ارشد کاردرمانی