فروپاشی اتیسم

فروپاشی اتیسم

فروپاشی اتیستیک چیست؟

فروپاشی یک پاسخ عصبی به فشار و تحریک بیش از حد است.

این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که سیستم عصبی کودک در اثر عوامل مختلف بیش از حد تحت فشار قرار می‌گیرد، از جمله:

• محیط‌های پر سر و صدا

• نورهای شدید

• تغییرات غیرمنتظره

• اختلال در ارتباط و ناتوانی در برقراری ارتباط مؤثر

• فشار و غلبه‌ی هیجانی

• تحریک حسی بیش از حد

• تغییر وضعیت یا انتقال از یک فعالیت یا محیط به محیط دیگر

• استرس شدید

• مشکلات ارتباطی

• تغییر در برنامه و روال

• فشار هیجانی

نکته‌ی بسیار مهم:

فروپاشی اتیسم، لجبازی، پاسخ به رفتار دیگران یا رفتار عمدی نیست؛ بلکه از دست دادن توانایی تنظیم رفتار و هیجان است.

محرک‌های شایع

• صداهای بلند

• نورهای شدید

• تغییرات غیرمنتظره

• فشار هیجانی

• تحریک حسی بیش از حد

• تغییر فعالیت یا محیط

• محیط‌های شلوغ

• خستگی یا گرسنگی

• ناکامی در برقراری ارتباط

• دمای نامناسب یا ناراحت‌کننده

• فشار و استرس هیجانی

کودک هنگام فروپاشی ممکن است:

• به‌شدت گریه کند.

• گوش‌ها، سر یا چشمانش را بپوشاند.

• فریاد بزند.

• فرار کند.

• خودش را روی زمین بیندازد.

• به خودش ضربه بزند.

• دچار خاموشی عاطفی شود.

• پنهان شود.

• بزند، لگد بزند یا اشیا را پرتاب کند.

• رفتارهای آسیب‌رسان به خود نشان دهد.

• کلمات یا عبارت‌ها را به‌صورت تکراری بیان کند.

• کاملاً ساکت شود و ارتباط کلامی خود را از دست بدهد.

• حرکات تکراری بیشتری مانند تکان خوردن، بال‌بال زدن دست‌ها یا قدم زدن نشان دهد.

در چنین لحظاتی، کودک معمولاً نمی‌تواند صرفاً با شنیدن «بس کن» یا «آرام باش» رفتار خود را متوقف کند؛ زیرا سیستم عصبی او تحت فشار شدید قرار گرفته است.

فروپاشی انتخاب کودک، جلب توجه یا بدرفتاری عمدی نیست.

در هنگام فروپاشی چه کارهایی کمک می‌کند؟

۱. آرام بمانید

با صدای آرام و جملات کوتاه صحبت کنید.

۲. محرک‌ها را کاهش دهید

صدا، نور، شلوغی و سایر محرک‌های حسی را تا حد امکان کم کنید.

۳. به کودک فضا بدهید

کودک را مجبور به تماس، صحبت کردن یا برقراری ارتباط نکنید.

۴. وسیله یا مکان آرامش‌بخش فراهم کنید

اگر کودک وسیله‌ای دارد که به آرام شدنش کمک می‌کند، آن را در اختیارش قرار دهید.

۵. از زبان ساده استفاده کنید

در زمان فروپاشی توضیحات طولانی و سؤال‌های زیاد معمولاً مناسب نیستند.

۶. صبور باشید

بازگشت سیستم عصبی کودک به حالت عادی ممکن است زمان ببرد.

۷. احساس کودک را بدون قضاوت بپذیرید

به جای اینکه رفتار را «بد» یا کودک را «لجباز» بدانید، در نظر بگیرید که او در آن لحظه تحت فشار است.

چه کارهایی کمک نمی‌کند؟

❌ فریاد زدن یا بالا بردن صدا
❌ تنبیه یا تهدید
❌ مجبور کردن کودک به تماس چشمی
❌ درخواست توضیح بلافاصله درباره‌ی رفتار
❌ نزدیک شدن بیش از حد و محاصره کردن کودک
❌ تکرار مداوم جمله‌ی «آرام باش»
❌ تصور اینکه کودک عمداً سرپیچی می‌کند

کیمیا طاهری - کارشناس ارشد کاردرمانی