«این رفتار، نادیده گرفتن نیست؛ غرقشدن در فشار و محرکهاست.»
خاموشی زمانی اتفاق میافتد که یک فرد اتیستیک از نظر ذهنی و هیجانی بیش از حد تحت فشار قرار میگیرد و سیستم عصبی دیگر نمی تواند به شکل عادی ادامه دهد. فرد به جای اینکه واکنش خود را به شکل بیرونی و انفجاری نشان دهد، ممکن است برای مقابله با این فشار، به درون خود فرو رود، ارتباطش را با محیط کاهش دهد و بدن وارد یک حالت کمانرژی و محافظتی میشود.
چگونه برای کودک اتفاق می افتد؟
اجتناب از تماس چشمی
پنهان شدن و دور شدن از دیگران: ممکن است فرد به دنبال یک مکان خلوت برود و بخواهد از محیط و افراد فاصله بگیرد.
ساکت شود یا دیگر صحبت نکند: ممکن است فرد در زمان خاموشی توانایی صحبت کردن یا پاسخ کلامی را از دست بدهد.
خشک شدن (انجماد) و بیحرکت ماندن: ممکن است فرد برای مدتی بسیار ساکت، بیحرکت و خیره شود و واکنش معمولی به محیط نشان ندهد.
خالی شدن ذهن: فرد ممکن است احساس کند ذهنش از کار افتاده یا نمیتواند فکر کند، تصمیم بگیرد یا پاسخ مناسب پیدا کند. در صحبت کردن یا پاسخ دادن به دیگران مشکل پیدا کند.
قطع ارتباط با دیگران: ممکن است فرد تماس و ارتباط خود را با دیگران کاهش دهد یا کاملاً متوقف کند؛ برای مثال به پیامها پاسخ ندهد یا از تعامل اجتماعی فاصله بگیرد.
بیحسی عاطفی: فرد ممکن است احساس کند از نظر هیجانی بیحس شده یا دسترسی معمول به احساساتش را ندارد.
نیاز به سکوت: فرد ممکن است به شدت به محیطی آرام و بدون صدا و محرک نیاز داشته باشد.
تکرار صداها: ممکن است یک صدا، کلمه، عبارت یا آهنگ بهصورت تکراری در ذهن یا رفتار فرد تکرار شود.
چه چیزهایی کمک میکند؟
به کودک فضا بدهید.
میزان صدا و محرکهای محیطی و همچنین درخواستها و خواستهها را کاهش دهید.
آرام بمانید و صبور باشید.
وسایل آرامشبخش مورد علاقهی کودک یا فرصت استراحت در اختیارش قرار دهید.
به کودک زمان بدهید؛ بازگشت به حالت عادی ممکن است سریع اتفاق نیفتاد.
احساس کند خشک، منجمد یا بیحس شده است.
برای فکر کردن یا پاسخ دادن دچار مشکل شود.
خاموشی اتیسم یک رفتار انتخابی و عمدی نیست.
مهربانی، درک کردن و صبوری میتوانند تفاوت زیادی ایجاد کنند.
این رفتار:
در پاسخ به رفتار دیگران نیست.
نادیده گرفتن یا بیتوجهی عمدی نیست.
بلکه واکنش بدن برای محافظت و بقا در شرایط فشار شدید است.
نکته مهم برای والدین
ظاهر آرام کودک لزوماً به معنای آرام بودن واقعی او نیست. کودکی که ساکت شده، نگاه نمیکند و پاسخ نمیدهد، ممکن است در واقع بهشدت تحت فشار باشد و توانایی تعامل معمول خود را موقتاً از دست داده باشد.
در چنین شرایطی بهتر است:
فشار و درخواستها کاهش پیدا کند.
محیط آرامتر و کمتحریکتر شود.
کودک مجبور به صحبت کردن یا پاسخ سریع نشود.
فرصت تنهایی و بازیابی به او داده شود.
از پرسشهای زیاد و توضیحات طولانی پرهیز شود.
بزرگسال آرام و قابل پیشبینی باقی بماند.
پس از بازگشت کودک به وضعیت عادی، علت محرکها و نیازهای او بررسی شود.
کیمیا طاهری - کارشناس ارشد کاردرمانی